Ik heb mijn moeder nog nooit boos gezien.

Nou ja, alleen als Anis Hadj Moussa zich weer eens als een wokkel heeft vastgedraaid in de vierbenige dubbele dekking van de tegenpartij, of als tramlijn 2 door de wijk dendert alsof het de bedoeling is dat alle tegels uit de straat móeten worden gedreund, en zij, mijn moeder dus, de tv niet meer kan verstaan, of als wij de ring van Antwerpen benaderen en wij, op welke dag op welk tijdstip dan ook, in een file van astronomische omvang worden opgeslokt als bevonden wij ons op de périphérique van Parijs. Dan is mijn moeder een soort van boos-light, maar nooit écht boos.

Vroeger was ze eerder teleurgesteld dan boos.

Bijvoorbeeld als ik mij met kerst in mijn kamer had opgesloten, uit protest tegen de overvloed aan eten tegenover het gebrek eraan in Afrika. Ik kon de hypocrisie van de Paus niet verdragen waardoor mijn vader míj niet kon verdragen, omdat ik er belang aan hechtte om mijn verbolgenheid breeduit te delen met de gezinsgenoten. Dat begon ’s ochtends vroeg al bij het kerstontbijt en wij elkaar een “zalige” kerst moesten wensen. Daarvan kreeg ik plekken in mijn nek. ‘Dat zeggen katholieken altijd’, sprak mijn moeder verzachtend als ik mij had opgesloten in mijn kamer waar ik vervolgens hardnekkig weigerde uit te leggen hoe stuitend ik het woord “zalig” vond (en nog altijd vind). Vaak was mijn vader nog roomser dan de Paus. Hij kon vloeken als een bootwerker als Feyenoord achterstond, maar wee je gebeente als je het lef had het Urbi et Orbi van de Heilige Vader te onderbreken.

Dan sloot ik mij dus op in mijn kamer en kwam mijn moeder aan het randje van mijn bed zitten, zwijgend, totdat je je protest niet langer volhield en je gedwee aan de menukaarten ging zitten, omdat zij je ooit had doen geloven dat je heel goed kon tekenen. Pas later drong het besef door dat talent, op wel gebied dan ook, door de ogen van een iedere moeder met de nodige korrels zout moet worden genomen.

In de jaren zeventig smeerde ze duizend-en-een boterhammen en voorzag ze duizend-en-een gewonde knieën van duizend-en-een pleisters.

In de jaren tachtig bedekte ze duizend-en-een puberale zonden (groot en klein) met duizend-en-een mantels der liefde.

In de jaren negentig verschoonde zij duizend-en-een luiers van haar drie kleinkinderen.

In de jaren nul herhaalde dit tafereel zich duizend-en-een keer voor haar volgende twee kleinkinderen.

In de jaren tien huilde zij duizend-en-een tranen om het verlies van haar man, onze vader die in de hemel zijt.

In de jaren twintig verschoonde zij wederom duizend-en-een luiers, dit maal van haar achterkleinkinderen, en geniet ze van duizend-en-een dagen, ondanks het verdriet dat haar duizend-en-een nachten uit haar slaap haalt (en houdt).

Mijn moeder bespeelt de tweede viool tot in de perfectie, doet overal aan mee (maar nooit opdringerig) en weet álles (maar is nooit nieuwsgierig). Ze wist en weet meer van mijn kinderen dan ikzelf. Een constatering waar ik niet trots op ben, maar de waarheid moet hoe dan ook worden benoemd.

Zij is een opvallende verschijning, maar nooit door opzichtig de aandacht te trekken. Haar aanwezigheid kenmerkt zich in elegantie, zonder zich te bezondigen aan snobisme. Ze leest veel, heel erg veel, maar is de laatste die dweept met haar literaire bagage. Ze kijkt net zo lief RTL Boulevard als Nieuwsuur en heeft Frans Bauer net zo lief als Elvis. Ze heeft een groot Frans nostalgisch hart met de broodnodige Rotterdamse “gewoon dóen en gewóón doen” mentaliteit.

En juist die combinatie (Frankrijk-Rotterdam) is een zeldzame, omdat het ene het andere lijkt uit te sluiten. Geen land zo poëtisch als Frankrijk, geen stad zo grof-direct als Rotterdam. Daar waar Frankrijk de fantasie omarmt, houdt Rotterdam zijn schouders op voor romantiek. Toch vindt ze Louis de Funès even grappig als André van Duin en kan een zege van Feyenoord haar evenzeer ontroeren als, pak ‘m beet, Les Amants d’un Jour van Edith Piaf.

De combinatie blijft bijzonder.

Denk aan het beeld van Charles Aznavour in een Feyenoordshirt, Jean Ferrat in de Ballentent of Georges Brassens op de koffie bij Martin van Waardenberg. Alsof Les Compagnons de la Chanson spontaan Ketelbinkie van de zingende RET chauffeurs inzetten, en dat laatstgenoemden zich wagen aan Sous le Ciel de Paris. Het zijn de Champs-Élysées versus Rotterdam Lombardije, Blangy-Tronville versus Rotterdam-IJsselmonde, Île-sur-la-Sorgue versus het Oude Noorden.

Mijn moeder is trots op de cognacgekleurde Picardie waar zij geboren is, maar evenzo trots op haar Rotterdamse wortels die, naarmate de jaren verstreken, aan diepte en kracht hebben gewonnen. Het resulteerde in een onverzettelijke taaiheid die even ontroerend als inspirerend is.

Want mijn moeder heeft nog nooit een dag, een uur, een minuut, een seconde geklaagd. Bij het wegvallen van broers, zussen, zwagers, schoonzussen en vrienden haalde zij duizend-en-een herinneringen op met duizend-en-een fotoalbums op haar schoot voorzien van duizend-en-een tranen, maar iedere keer zonder te klagen.

Mijn moeder wil geen ouwe zeur zijn, vandaar dat ze nooit uit zichzelf belt. Ze wil zich nooit opdringen. Mijn moeder heeft gevoel voor de underdog en heeft altijd medelijden met de verliezende partij. Dan scheelt het toch een hoop als je fan van Feyenoord bent.

Mijn moeder is ook heel veel dingen niet. Mijn moeder is niet wraakzuchtig, niet jaloers, niet vals (zelfs niet als ik haar ten dans vraag op oudejaarsavond), niet veroordelend, niet grof, niet cynisch en niet agressief. Stuur mijn moeder naar een oorlogsgebied en er is binnen 24 uur wereldvrede. Gegarandeerd.

Tegenover haar vriendelijkheid is geen kruid gewassen. Haar bescheidenheid is onverbiddelijk, haar medemenselijkheid allesvernietigend, haar empathie jaloersmakend, haar zorgzaamheid hartverscheurend (ik ben 56 en ze is nog altijd bezorgd als ik op mijn racefiets spring).

En vandaag wordt deze prachtige vrouw dus 85 en iedere verjaardag boven de 80 is een regelrechte mijlpaal en dus proosten we vanaf vandaag iedere dag totdat ze 100 is, want dat was de afspraak en we hebben van Winnie de Pooh geleerd dat je moet doen wat je hebt beloofd.

***

Klik op een afbeelding voor een vergroting (en klik door voor de volgende)